E-mail: info@ieconom.kz

+7 727 261 01 75

BR28713593

«Жаңа сын-қатерлер жағдайында Қазақстан экономикасының орнықты дамуы: форсайт, жанғырту стратегиялары мен сценарийлері»

Бағдарлама туралы

Бағдарлама туралы ақпарат

Іске асыру мерзімі: 2025 жылдың шілдесінен — 2027 жылдың желтоқсанна дейін.
Қаржыландыру ұйымы: Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім
министрлігі.
Орындаушының атауы: ҚР ҒЖБМ Ғылым комитетінің Экономика институты
Ғылыми жетекшісі: Экономика ғылымдарының докторы, профессор — Әлжанова Фарида Ғазизқызы.

Бағдарламаның өзектілігі

Бағдарламаның идеясы Қазақстанның орнықты даму стратегиясының кешенді
пайымын қалыптастыру болып табылады. Экономикалық өсудің баяулау проблемаларын зерттеу Қазақстанды қоса алғанда, қарқынды экономикалық өсуден аман қалған елдер үшін аса өзекті проблемалардың бірі болып табылады. 2008-2009 жылдардағы жаһандық дағдарыстан кейін Қазақстанның өсу қарқыны әрбір кейінгі дағдарыстан кейін ,аяулап,төмендеді. Жан басына шаққандағы ЖІӨ мен ЖҰӨ-нің тоқырау белгілері, экономикалық өсудің, ұлттық байлықтың, оның ішінде болашақ ұрпаққа қатысты бөлу мен иемденудегі теңсіздіктің өсуі, өнімділіктің өсуінің баяулауы, технологиялық өзгерістер, бюджеттік дағдарыс, орташа табыстың тұзақтары байқалды. Жаңа технологиялық және экологиялық сын-қатерлер жағдайында модернизацияның классикалық модельдері аз қабылданды. Қазақстанның экономикалық өсуі мен әлеуметтік прогресінің перспективаларын тұрақты жаңғырту ретінде айқындауға болатын жаңғыртудың жаңа парадигмасы тұрғысынан қарастырған жөн.

Мақсаты мен міндеттері

Мақсаты — жаңа сын-тегеуріндерді ескере отырып, әлеуметтік-экономикалық процестерді басқаруға және сценарийлік форсайт-жоспарлауға кросс-тәртіптік көзқарас негізінде Қазақстан экономикасын орнықты дамытудың кешенді стратегиясын әзірлеу.
Бағдарламаның міндеттері:
Қазақстан экономикасының тұрақты өсуі үшін әлеуметтік-экономикалық процестерді
басқарудың бейімделу жүйесін кросс-тәртіптік тәсіл негізінде негіздеу.
Тұрақты даму мүддесінде Қазақстан мен оның өңірлерін құрылымдық-технологиялық
жаңғыртудың стратегиясы мен сценарийлерін негіздеу.
Адами ресурстарды дамытудың стратегиясы мен сценарийлік болжамдарын негіздеу.
Қазақстанды әлеуметтік жаңғыртудың ұзақ мерзімді стратегиясын және оны кезең-кезеңімен іске асырудың басымдықтарын негіздеу.
Форсайт зерттеулерін жүргізу және форсайт құралдары мен нәтижелерін мемлекеттік
жоспарлау және басқару жүйесіне интеграциялау бойынша ұсынымдар әзірлеу.

Тапсырмалар

Тапсырма 1.

Әлеуметтік-экономикалық процестерді басқарудың адаптивті жүйесін қалыптастыру

Тапсырма 2.

Құрылымдық-технологиялық жаңғыртудың стратегиясы мен сценарийлерін әзірлеу

Тапсырма 3.

Адами ресурстарды дамытудың стратегиясы мен сценарийлік болжамдарын негіздеу

Тапсырма 4.

Қазақстанды әлеуметтік жаңғыртудың ұзақ мерзімді стратегиясын және оны кезең-кезеңімен іске асыру басымдықтарын негіздеу.

Тапсырма 5.

Форсайт

Нәтижесі

Іс-шара индикативті жоспарлаудың және кросс-тәртіптік тәсіл негізінде әлеуметтік-экономикалық дамуды басқарудың тұрақты жүйесін қалыптастырудың шетелдік тәжірибесін зерттеді және қорытындылады. Орнықты өсуді, технологиялық және әлеуметтік жаңғыртуды, Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету контекстінде Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық процестерді басқару жүйесіне баға берілді. Кросс-тәртіптік тәсіл негізінде Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуын басқарудың адаптивті жүйесін қалыптастыру бойынша ұсынымдар әзірленді.
Қазіргі заманғы технологиялық өзгерістер мен сын-қатерлерді ескере отырып, технологиялық жаңғырту модельдері зерттелді. Қазақстан мен оның өңірлерін индустриялық жаңғыртуға кешенді бағалау жүргізілді. Қазақстан экономикасын тұрақты технологиялық жаңғыртудың моделі мен басымдықтары негізделді, кешенді стратегияға ұсынымдар, Қазақстанның құрылымдық-технологиялық дамуының болжамды сценарийлері әзірленді. Іс-шарада Қазақстанның кадр саясатын қалыптастыру шарттары, принциптері мен факторлары және адам ресурстарын басқару саласындағы шетелдік тәжірибе зерттелді. Кадр саясатын реформалаудың жаңа әдіснамалық тәсілдері, кадр саясатын бағалауға арналған индикаторлар жүйесі әзірленді. Ел экономикасының секторлары үшін кадрлық әлеуетті қалыптастырудың сценарийлік болжамы әзірленді. Адам ресурстары мен кадр саясатын дамыту және басқару стратегиясын қалыптастыру бойынша ұсыныстар негізделген.
 Әлеуметтік саясаттың теориялары мен модельдері зерттелді, әлеуметтік саясаттың прогрессивті модельдерін Қазақстан жағдайына бейімдеу мүмкіндіктері анықталды. Әдістемелік негіздер әзірленіп, жүргізіліп жатқан әлеуметтік саясат пен әлеуметтік жаңғыртудың тиімділігіне баға берілді. Жаңа сын-қатерлер жағдайында Қазақстанның әлеуметтік саясатын қалыптастырудың жаңа теориялық-әдіснамалық тәсілдері негізделді.
Қазақстанды әлеуметтік жаңғыртудың ұзақ мерзімді стратегиясы, халықтың әл-ауқатының моделін кезең-кезеңімен іске асырудың басымдықтары мен тетіктері әзірленді.
 Форсайт жобаларын әзірлеу бойынша шетелдік тәжірибе зерттелді. Қазақстанның индустриялық, әлеуметтік дамуы мен адами ресурстарын дамытудың форсайт сценарийлері мен модельдері әзірленді. Форсайттың құралдары мен нәтижелерін мемлекеттік жоспарлау және басқару жүйесіне интеграциялау бойынша ұсынымдар мен жол картасы әзірленді.

ЗЕРТТЕУ ТОБЫ

Халитова М.М.Руководитель задания 1,ГНС, д.э.н, доцентORCID: 0000-0001-9564-5503
Scopus H-индекс1
Author ID: 56107453700,
WOS: H-индекс– 1
Researcher ID AAG-7026-2021
Сатпаева З.Т
Руководитель задания 2, ВНС, PhD, ассоц. проф.		ORCID: 0000-0002-1644-3709
Scopus: 57214615874 ( H-index 6)
WoS: N-5297-2014 ( H-index 4)
Калиева С.А.Руководитель задания 3, ГНС, д.э.н., ассоц. профессорORCID 0000-0003-0533-2728
WOS H-index -1
ResearcherID Y-8598-2019.
https://publons.com/researcher/Y-8598-2019/.
Scopus H-index -3
Author ID: 57204160377
Молдабекова А.Т
Руководитель задания 4, СНС, PhD		ORCID: 0000-0003-4330-5595
Scopus H-index – 4
ID: 57207841308
WOS H-index – 3
Researcher ID: AAN-3931-2020
Шевченко Е.В.
Руководитель задания 5, СНС

Руководитель программы, ГНС, д.э.н., проф.,
ORCID: 0000-0002-7451-7470
SCOPUS Н-index 4.
Author ID 57190408223.
(https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57190408223)
WOS H-index 3. Researcher ID X-7146-2019, (https://apps.webofknowledge.com

ORCID: https://orcid./0000-0001-7421-4472
Scopus Author ID: 57204163982, h-индекс – 6 (https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57204163982);
Researcher ID WOS: AAP-7842-2020, h-индекс – 4,
(https://publons.com/wos-op/researcher/3861933/azimkhan-a-satybaldin/);

К.э.н., ВНС
ORCID https://orcid.org/0000-0003-4913-3886;
Web of Science ResearcherID O-7099-2017, h-index-2Scopus Author ID 57205545708, h-index 1

СНС, PhD
ORCID 0000-0002-7143-5680
Scopus H-индекс1
ID:57420044300https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57420044300

НС, Докторант
ORCID 0000-0001-7886-048X
Scopus H-индекс2
ID:58086211100https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58086211100

НС, Докторант
ORCID: 0000-0001-9291-6144
Scopus H-index – 3
ID: 57218690068 ()
WoS H-index – 1 Researcher ID WOS: EAP-6716-2022

ГНС, д.э.н., проф.
ORCID ID: https://orcid.org/0000-0002-4319-4242.

ВНС., PhD
ORCID: 0000-0003-3498-7926
Scopus H-index – 6
ID: 57190415127
WoS H-index -4 Researcher ID: C-4952-2014

ГНС, д.э.н., проф.
ORCID — 0000-0003-2196-0441;
SCOPUS H-index 1
Author ID – 57195337734, (https://www.scopus.com)
WOS, H-index 1 Researcher ID — X-7162-2019.

ГНС, д.э.н., проф.
ORCID:0000-0002-4210-3783
Scopus H-index – 5
AuthorID: 57195204423,
(https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57195204423);
WoS H-index – 4 Researcher ID: AAP-3371-2020

ГНС, д.э.н., проф.ГНС, д.э.н., проф.
ORCID — 0000-0001-8762-5932
Scopus, H-index -3
Author ID: 57192707616 (https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57192707616WOS H-index — 2 Researcher ID: W-2885-2019

ВНС., к.э.н.
ORCID: 0000-0001-9845-7751
Scopus H-index
ID 57218567836

ВНС, к.э.н.
ORCID: 0000-0002-5920-0213

ВНС., PhD
ORCID 0000-0002-0405-962X
Scopus H-index — 1 Author ID: 57937185000

ВНС., PhD

НС, докторант
ORCID iD: 0000-0002-0884-9944
H-index = 1 Scopus ID: 57218565172

НС, докторант

ГНС, д.э.н.
ORCID 0000-0003-0741-417X
Scopus H-индекс– 1 https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=57222221024

МНС, магистр
ORCID: https://orcid.org/0009-0005-2538-0681

НС, докторант
ORCID: 0000-0001-9919-9061 Web of Science Researcher ID: ABB-8422-2020

СНС, PhD
ORCID: 0000-0002-4292-7408
Scopus Author ID: 57222402374 Researcher ID WOS: D-9308-2019

ГНС, к.э.н.
ORCID: https://orcid.org/ 0000-0001-5009-8534
Scopus Author ID: h-индекс – 1 Researcher ID WOS: AAP-2741-2020 (h-индекс 1)

ORCID: https://orcid.org/ 0000-0001-5009-8534
Scopus Author ID: h-индекс – 1 Researcher ID WOS: AAP-2741-2020 (h-индекс 1)

ВНС, д.э.н.
ORCID: 0000-0001-9333-7582
Scopus H-index – 2
ID: 57208496185;
WOS H-index – 3; Researcher ID:N-5054-2017

ВНС, PhD, ассоц.проф.
ORCID: 0000-0001-8388-8559 Scopus ID 57194270697, H-index -3

МНС
ORCID: 0000-0003-1137-2814.

МНС

Сапарбек Н.К., Бримбетова Н.Ж., Нурланова Н.К.
Комплексный механизм устойчивого развития как технология управления региональной экосистемой/ Каспийский регион на перекрестке эпох и культур: вызовы и перспективы парадигмы устойчивого развития. Сборник трудов международного научно-образовательного форума (ISEF2025), 22–26 сентября 2025 г., Актау, Казахстан. /Под редакцией д.э.н. проф. Альжановой Ф.Г., д.э.н., проф. Тлеубердиновой А.Т. – Алматы, 2025. – 645 с. (215-226) ISBN 978-601-215-246-3

Адилханов О.Ш., Турдалина Ш. К.
Аймақтық салыстырулар негізінде Қазақстандағы көпөлшемді кедейлікті бағалау. / Каспийский регион на перекрестке эпох и культур: вызовы и перспективы парадигмы устойчивого развития. Сборник трудов международного научно-образовательного форума (ISEF2025), 22–26 сентября 2025 г., Актау, Казахстан. /Под редакцией д.э.н. проф. Альжановой Ф.Г., д.э.н., проф. Тлеубердиновой А.Т. – Алматы, 2025. –645 с. (227-232). ISBN 978-601-215-246-3

Дауранов И.Н.
Анализ этапов и оценка институциональных в области индустриально-инновационного развития промышленности Казахстана / Каспийский регион на перекрестке эпох и культур: вызовы и перспективы парадигмы устойчивого развития. Сборник
трудов международного научно-образовательного форума (ISEF2025), 22–26 сентября 2025 г., Актау, Казахстан. /Под редакцией д.э.н. проф. Альжановой Ф.Г., д.э.н., проф. Тлеубердиновой А.Т. – Алматы, 2025. – 645 с. (С. 533-541).
ISBN 978-601-215-246-3

Чуланова З.К.
Современные подходы к исследованию процессов социальной модернизации/ Гармоничная экономика и вызовы социального неравенства: теории и практики. Сборник материалов Международной научной конференции (10 октября 2025 г.), посвященной памяти и 90-летию Академика НАН РК, доктора экономических наук, профессора У.Б. Баймуратова. / Под редакцией академика НАН РК, д.э.н., проф. А.А. Сатыбалдина, д.э.н., проф. Альжановой Ф.Г. – Алматы: Институт экономики
КН МНВО РК, 2025. – 347 с. (С.128-131). ISBN 978-601-215-245-6

Нурланова Н.К.
Концептуальные модели технологической модернизации регионов и рекомендации по их реализации/ Гармоничная экономика и вызовы социального неравенства: теория и практика. Сборник материалов Международной научной конференции (10 октября 2025 г.), посвященной памяти и 90-летию Академика НАН РК, доктора экономических наук, профессора У.Б. Баймуратова. / Под редакцией академика НАН РК, д.э.н., проф. А.А. Сатыбалдина, д.э.н., проф. Альжановой Ф.Г. – Алматы:
Институт экономики КН МНВО РК, 2025. – 347 с. (159-164) ISBN 978-601-215-245-6

Тлеубердинова А.Т.
Применение нечёткой модели Р. Ягера для оценки индустриальной модернизации страны и регионов/ Гармоничная экономика и вызовы социального неравенства: теория и практика. Сборник материалов Международной научной конференции (10 октября 2025 г.), посвященной памяти и 90-летию Академика НАН РК, доктора экономических наук, профессора У.Б. Баймуратова. / Под редакцией академика НАН РК, д.э.н., проф. А.А. Сатыбалдина, д.э.н., проф. Альжановой Ф.Г. – Алматы:
Институт экономики КН МНВО РК, 2025. – 347 с. (С.165-171) ISBN 978-601-215-245-6

Бримбетова Н.Ж.
Обеспечение системного образования в регионах Казахстана в контексте социальной модернизации. / Гармоничная экономика и вызовы социального неравенства: теория и практика. Сборник материалов Международной научной конференции (10 октября 2025 г.), посвященной памяти и 90-летию Академика НАН РК, доктора экономических наук, профессора У.Б. Баймуратова. / Под редакцией академика НАН РК, д.э.н., проф. А.А. Сатыбалдина, д.э.н., проф. Альжановой Ф.Г. – Алматы: Институт экономики КН МНВО РК, 2025. – 347 с. (С.187-191). ISBN 978-601-215-245-6

Адилханов О. Ш., Турдалина Ш.К.
Роль и развитие научного и интеллектуального потенциала в социально-экономическом развитии страны.
Гармоничная экономика и вызовы социального неравенства: теория и практика. Сборник материалов Международной научной конференции (10
октября 2025 г.), посвященной памяти и 90-летию Академика НАН РК, доктора экономических наук, профессора У.Б. Баймуратова. / Под редакцией академика НАН РК, д.э.н., проф. А.А. Сатыбалдина, д.э.н., проф. Альжановой Ф.Г. – Алматы: Институт экономики КН МНВО РК, 2025. – 347 с.(С.328-331). ISBN 978-601-215-245-6

Қолдану салалары

Бағдарламаның нәтижелері жүйелі жаңғыртудың өзекті мәселелерін зерттеу үшін жаңа ғылыми және әдіснамалық базаны әзірлеуге, форсайттың құралдары мен нәтижелерін мемлекеттік жоспарлау мен басқару жүйесіне интеграциялау бойынша ұсынымдар мен жол картасын әзірлеуге мүмкіндік береді.

Мақсатты тұтынушылар. ҚР Президентінің Әкімшілігі, ҚР Үкіметі, ҚР Парламенті, министрліктер: өнеркәсіп және құрылыс, сауда және интеграция, Энергетика, экология және табиғи ресурстар, Ұлттық экономика, ғылым және жоғары білім, денсаулық сақтау, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, өңірлік басқару органдары, оқу орындары.